Áhugaverður fyrirlestur kínversks fræðimanns á sviði þjóðlagatónlistar

Í dag hélt zhang Boyu, prófessor við Tónlistarháskóla ríkisins í Beijing, fyrirlestur um þjóðlagahefð og þjóðhætti Awa-þjóðarinnar, sem býr í Yunnan-fylki í Suðvestur-Kína. Awa-fólkið er álíka fjölmenn þjóð og Íslendingar, eða um 350.000 manns. Fámennur hópur býr innan landamæra Burma.Í fyrirlestrinum rakti Zhang í stuttu máli landshætti og sitthvað í lifnaðarháttum Awa-þjóðarinnar, ræddi um siði og venjur, híbýli, sögu og trúarbrögð. Þá ræddi hann um hátíðir, tungu þjóðarinnar og tónlist.

Rannsóknir Zhang Boyu hafa einkum beinst að varðveislu þjóðlegrar tónlistar, en um þessar mundir hallar undan fæti á sumum sviðum menningar Awa-þjóðarinnar. Lýsti hann því hvernig fólk sækist eftir því að setjast að í borgum og bæjum, þar sem aðstæður eru með allt öðrum hætti en í þorpunum. Tungumál Awa-þjóðarinnar hefur látið undan síga fyrir fjölmennari mállýskum og Mandarín-kínversku, sem unga fólkið tileinar sér. Nú er svo komið að nokkur hluti ungs fólks getue ekki lengur tjáð sig við foreldra sína á móðurmáli sínu.

Þá lýsti Zhang þeirri þróun, sem hefur orðið á hátíðum þjóðarinnar, en flestar þeirra hafa fengið aðra merkingu en áður – erun helst haldnar ferðamönnum til heiðurs. Þá taldi hann að þjóðleg tónlist væri á miklu undanhaldi og henni sinntu nú einna helst hópar atvinnufólks.

Fyrirlesturinn var afar fróðlegur. Bar hann saman það sem hefur gerst á Vesturlöndum þar sem enskan herjar á ýmis tungumál á sama hátt og ríkiskínverskan herjar nú á tungumál smáþjóðanna, sem búa innan landamæra ríkisins, ekki vegna þess að málinu sé endilega haldið að fólki, heldur vegna hins að unga fólkið kýs að taka upp þá þjóðtungu sem flestir skilja. Var niðurstaða Zhangs sú að þrátt fyrir þetta héldu ýmis einkenni þjóðlegrar menningar velli hjá Awa-þjóðinni á sama hátt og Vesturlandabúar stæðu vörð um sitthvað í menningu sinni þrátt fyrir ásókn enskrar og amerískrar menningar. 

Það er mikill fengur að því þegar jafnfjölmenntaður þjóðfræðingur og Zhang Boyu sækir Íslendinga heim. Hann hitti fræði- og listamenn á sviði íslenskrar menningar og skiptust þeir á upplýsingum. Vonandi er hér byrjuð þróun sem leiðir til samskipta íslenskra og kínverskra fræðimanna á sviði þjóðháttafræði og þjóðlegrar tónlistar.

 Arnþór Helgason

Ómur frá Xiamen

Formaður KÍM Arnþór Helgason heldur úti skemmtilegri bloggsíðu þar sem finna má þetta í síðustu færslu. Þarna má heyra óm af mikilli mannmergð sem er á leiðinni út í hina gullfallegu Gulaneyju við Xiamen í Fujianhérðaði í Kína.

Þessi krækja er birt hér með góðfúslegu leyfi Arnþórs.

 

Magnús Björnsson

Ár vatna drekans

Hinn 23. janúar síðast liðinn, á fyrsta degi árs drekans að nærri 50 alda sið Kínverja, var viðtal við Arnþór Helgason formann KÍM um ár vatna drekans og siði tengda stjörnuspeki Kínverja, en Arnþór er manna fróðastur um þessi mál. Viðtalið var á Bylgjunni. Hér má nálgast stutta frásögn um viðtalið og viðtalið í heild sinni hér.

 Emil Bóasson

Gróðinn í austri

Um allan heim eru menn að hugsa um það.
Fáir þó af meiri alvöru en íbúar á lítilli eyju ... er hundruð eldflauga beinast að.
Hvernig á að bregðast við vaxandi mætti Kínverja.

Peking
Rauðar kúlur hanga niður úr loftinu. Ég er að slafra í mig la-mian úr hvítri plastskál með einnota tréprjónum. Eldheit chili súpan er vörn gegn kvefi, a.m.k. hvítlaukurinn sem er í henni held ég og vorlaukurinn. Núðlurnar fylla líka dásamlega vel út í vömbina. Það er kominn hávetur í hérna í Peking. Hætt að kólna, ekki byrjað að hlýna. Frostið fer niður í þetta 6-10 gráður en síðan lyftir hitinn sér kanski rétt yfir frostmarkið upp úr hádeginu. Þó að það sé heldur kaldara hér en í Reykjavík á þessum árstíma er skammdegið minna, bjart frá hálf átta á morgnana til fimm. Þetta eru hátíðarkúlur sem hanga þarna niður úr loftinu á zaocan-staðnum, hengdar upp í tilefni vorhátíðarinnar sem nálgast óðum. Þá fagnar fólk komu vors og upphafi nýss árs samkvæmt fornu kínversku bændadagatali. Að þessu sinni ber hátíðina upp 23. janúar. Þá hefst ár drekans. Einkenni hans eru sögð vera höfðingsskapur þó hann geti víst einnig verið all yfirgangssamur. Drekinn sem prýðir hin opinberu nýársfrímerki að þessu sinni er reyndar ekkert krútt. Ég myndi segja að hann væri frekar ógnvekjandi.

Valdið
Súperskvísurnar eru hættar, frá og með fyrsta þessa mánaðar það best ég veit. Miðstjórn ákvað þetta í haust í tengslum endurskoðun á stefnu í menningarmálum. Já, nú er þrengt að skemmtiefni á öllum vígstöðvum. Í staðinn er keyrt á áróðri um Flokkinn, samheldni þjóðarbrotanna í landinu, óhæfu Japana í heimsstyrjöldinni o.s.frv. Listamönnum, mannréttindafrömuðum og öðrum talsmönnum málfrelsis er stefnt fyrir dómstóla. Þetta er í raun sorgarsaga Kínverska Alþýðulýðveldisins í hnotskurn: Leiðtogarnir reyna að virkja mannvitið til að til að byggja upp framleiðslugetu. Um leið og alþýðan sýnir merki um frumlega hugsun er hún fjötruð. Fyrst fyrir barðinu á ákvörðun miðstjórnar í haust var HST-sjónvarpsstöðin sem hefur verið með á dagskránni hina feikivinsælu sjónvarpsþætti Súperskvísur. Forstjóri stöðvarinnar hr. Li Hao segir: „hér eftir verður aðeins sent út efni er stuðlar að bættu siðferði og almannaöryggi auk þátta með hollráðum varðandi heimilisstörfin".

Taívan
Kína var aðalmálið í forsetakosningunum á Taívan sl. laugardag. Tæknilega ríkir stríðsástand milli ríkjanna tveggja. Bæði gera tillkall til yfirráða yfir öllu Kína, meginlandinu og Taívan-eyju. Hvorugt ríkið viðurkennir hitt formlega. Bein átök hafa þó legið niðri síðan á sjötta áratugnum. Kosningabaráttan stóð á milli sitjandi forseta hr. Ma Ying-jeou og frú Tsai Ing-wen. Mjótt var á mununum en að lokum var það hr. Ma sem sigraði. Flokkur hans hans Kuomintang (KMT) vill efla viðskipti við Kína, jafnvel taka upp viðræður um friðarsáttmála við fyrsta tækifæri. Flokkur frú Tsai Lýðræðislegi framfaraflokkurinn (DPP) talar hins vegar fyrir því að Taívan eigi að líta á sig sem sjálfstætt ríki óháð Kína. Niðurstöður kosninganna draga úr spennu í samskiptum Kína og Taívans. Kínversk stjórnvöld voru fyrirfram búin að vara við því að tengslin gætu skaðaðst ef frú Ing færi með sigur af hólmi. Á hinn bóginn gjalda margir varhug við flaðri KMT upp um herrana í Peking, óttast að það kunni að leiða til vaxandi íhlutanar þeirra og sameiningar ríkjanna á ólýðræðislegum forsendum.

Sögubrot
Taívan er eyja skammt undan suðaustur-strönd meginlands Kína. Japanir fóru þar með völd frá 1895. Eftir uppgjöf þeirra í heimsstyrjöldinni 1945 féllu yfirráð í hendur Kína sem þá var stjórnað af Kuomintang-flokknum (KMT). Strax eftir heimsstyrjöldina brast á borgarastríð milli þeirra og kommúnista. KMT fór halloka og hörfaði loks með ríkisstjón sína til Taívans árið 1949. Ekki hefur verið unndirrtiaður friðarsamningur milli Kína og Taívans. Bæði löndin gera tilkall til yfirráða yfir öllu Kína. Taívan nýtur stuðnings Bandaríkjamanna í þessu þrátefli. Framan af einkenndist stjórnarfar á Taívan af einræði KMT. Þjóðartekjur á mann jukst samt mjög hratt. Á tíunda áratugnum var ráðist í lýðræðisumbætur. Í fyrstu frjálsu forsetakosningunum árið 2000 sigraði Chen Shui-bian frambjóðandi  Lýðræðislega framfaraflokksins (DPP). Hann vildi að Taívan afsalaði sér tilkalli til valda á meginlandinu en lýsti yfir formlegu sjálfstæði Taivan-eyju. Þetta skapaði spennu í samskiptunum við Kína. Chen hrökklaðist frá völdum árið 2008 vegna spillingarmála. Við tók sitjandi forseti Ma Ying-jeou.

Stefán Úlfarsson http://blogg.visir.is/kinastefan/

Kínversk jól

Jól eru haldin hátíðleg í flestum ríkjum heimsins. Kína er þar engin undantekning.

 Jólahald hefur orðið æ vinsælla í Kína eftir því sem vestræn áhrif hafa aukist og efnahagur batnað. Á þetta einkum við um stærstu borgirnar. Víða um landið eru kristnar kirkjur og þar sem kristnir söfnuðir eru halda menn jól.

Sögur hafa farið af því að ásókn í miðnæturmessu á jólanótt sé svo mikil að kirkjurnar rúmi vart þann fjölda sem þangað sækir. En flestir, sem gera sér dagamun um jólaleytið í Kína, hugsa lítið um uppruna þessarar kristnu hátíðar. Hjá þeim eru jólin eins konar aðdragandi kínversku nýárshátíðarinnar, sem er meginhátíð landsmanna.

Á umliðnum árum hefur það færst í vöxt að fólk skiptist á jólagjöfum. Jólin þykja kjörin til þess að gefa vinum og þeim, sem fólki þykir vænt um, jólagjafir og margir gera sér dagamun í mat og drykk. Víða skreytir fólk jólatré, sem í Kína eru yfirleitt kölluð „ljósatré" og börn hengja upp músastiga í þeirri von að jólasveinninn (圣诞老人) færi þeim gjafir.

Jólin í stórborgunum markast mjög af aukinni verslun, miklum ljósaskreytingum og stórveislum (jólaboðum) sem haldin eru á aðventunni. Alþjóðaútvarpið í Beijing spurði fyrir nokkru vegfarendur um ástæður þess að haldin væru jól. Örfáir vissu eitthvað um Jesúm Krist, en flestir sögðu að jólin væru hátíð gleði, veislna og góðs matar. Að sögn fréttamannsins fer misjafnt orð af þessum jólaboðum, einkum þar sem unglingar eiga í hlut. Einn viðmælandinn hafi orð á því að engin ástæða væri til að taka upp vestræna hátíð, ef engin siðfræðileg eða trúarleg gildi fylgdu henni. Því væri Kínverjum nauðsynlegt að finna hátíðinni einhvern annan tilgang en þann að skemmta sér og eyða fé.

 

Arnþór Helgason